Er zijn designkeuzes die je verwacht bij een Mazda MX-5 uit 1994, niet bij een motorfiets. Pop-up koplampen bijvoorbeeld – dat mechanisme waarbij de lampen zich als verlegen ogen achter een klepje verschuilen tot je ze nodig hebt. Dit kennen we ook van de Honda Prelude, die vaak de ‘Bassie en Adriaan-auto’ wordt genoemd. Toch hebben de Poolse broers Jarek en Aleksander Turkosz van Adrenaliner Design precies dat systeem geïntegreerd in hun Honda NX650 Dominator uit, jawel, 1994. Een dual-sport motorfiets die al 32 jaar op zijn teller heeft, getransformeerd tot een supermoto met een designelement dat zelfs in de auto-industrie allang is uitgestorven. Het roept vragen op: is dit nostalgie? Engineering-bravour? Of gewoon gezonde eigenwijsheid?
Moto Guzzi California 1100 door Poolse motorbouwer omgetoverd tot café racer
De ‘Spirit of 94’ – zo hebben de broers hun creatie gedoopt – ademt de jaren ’90 uit elke porie. Fel paars, asymmetrische vormgeving, grafische statements die niet subtiel willen zijn. Precies de esthetiek die de Dominator destijds ook kenmerkte, toen Honda nog durfde te experimenteren met kleuren als turquoise en roze. Maar dit project gaat verder dan een cosmetische throwback. Wat in theorie simpel klinkt – een klep die open en dicht gaat – blijkt in de praktijk een choreografie van servomotoren, limit switches en CAD-berekeningen. De vraag is niet alleen of het werkt, maar vooral: waarom zou je dit überhaupt willen?
Het antwoord ligt ergens tussen respect voor het verleden en de uitdaging om iets te bouwen dat niemand verwacht. Adrenaliner Design opereert vanuit Świdnica, Polen, waar de broers hun engineering-expertise en 3D-designkennis inzetten voor motoronderdelen en custombouw. Ze zijn relatief nieuw in deze scene, maar de ‘Spirit of 94’ toont aan dat gebrek aan traditie soms een voordeel is. Geen last van conventies, geen automatische piloot. Alleen de vraag: hoe ver kunnen we gaan? Dit is meer dan een custom build – het is een meesterclass in hoe je CAD-software, TIG-lassen en een flinke dosis lef combineert tot iets dat tegelijkertijd functioneel en volstrekt onnodig is, en juist daardoor fascineert.
Waarom een 32 jaar oude Honda de perfecte uitdaging blijft
De Honda NX650 Dominator (1988-2003) was een pionier van de ‘urban trailie’-beweging, lang voordat de term ‘adventure bike’ een marketingcliché werd. Met zijn 644cc luchtgekoelde eencilinder – afgeleid van de legendarische XR600 – leverde hij 44 tot 45 pk en een solide 53 Nm koppel. Niet spectaculair, maar onverwoestbaar. Simpel. Mechanisch eerlijk. Precies de eigenschappen die builders zoeken als basis voor een project dat verder moet gaan dan het origineel ooit bedoeld was.
Binnen de Dominator-familie zijn twee hoofdgeneraties te onderscheiden: de RD02 (1988-1995) en de RD08 (1996-2003), hoewel er enige onduidelijkheid bestaat over het exacte overgangsjaar – sommige bronnen noemen 1995, andere 1996. De RD02, waartoe het 1994-model behoort, kenmerkt zich door hoekiger kunststof delen en een meer spartaanse technische configuratie. Die hoeken, die grafische brutaliteit – dat is het DNA dat Adrenaliner Design wilde behouden en versterken, niet verzachten. De latere RD08 is ronder en comfortabeler, maar mist volgens velen de rauwheid die de vroege modellen zo aantrekkelijk maakt voor customizers.
De vraag waarom de Dominator zo populair blijft onder builders heeft alles te maken met duurzaamheid en karakter. Deze motor kan bij goed onderhoud gemakkelijk meer dan 160.000 kilometer overleven, met goed gedocumenteerde voorbeelden die ver voorbij de 160.000 km gaan. De mechanica is overzichtelijk: geen elektronica-overload, geen proprietary componenten die alleen bij de dealer te vervangen zijn. Natuurlijk zijn er zwakke punten – oververhitting kan leiden tot klepzittingslijtage, de carburateur vraagt om aandacht, en de stator kan het laten afweten. Maar dat zijn problemen die te voorspellen en te repareren zijn, niet de soort mysterieuze kwalen die moderne motoren soms plagen.
Wat de Dominator ook onderscheidt, is de cultuur eromheen. Forums en communities blijven actief, onderdelen zijn relatief goed verkrijgbaar via gespecialiseerde handelaren en salvage yards, en de kennis over modificaties wordt breed gedeeld. Dit is niet de soort motor waarbij je op jezelf bent aangewezen als iets misgaat. Er bestaat een collectief geheugen rond dit model, opgebouwd door duizenden eigenaren die decennialang hebben gereden, gesleuteld en geëxperimenteerd. Voor builders betekent dat een vangnet van informatie – en tegelijkertijd een uitdaging om iets te maken dat nog niet eerder is gedaan. Want hoeveel Dominators er ook zijn omgebouwd tot café racers, scramblers en trackers, niemand had nog pop-up koplampen geprobeerd. Tot nu.
Engineering als een puzzel waar alle stukjes opnieuw gesneden moeten worden
Het idee van pop-up koplampen op een motorfiets klinkt charmant, tot je beseft wat het mechanisch betekent. In een auto heb je ruimte – een volledige motorkap waar mechaniek zich kan verschuilen. Op een motorfiets heb je luchtweerstand, trillingen, gewichtsverdeling en een beperkte fysieke ruimte die al geclaimd wordt door stuur, voorvork en framestructuur. De broers Turkosz begonnen met CAD-modellen, maar al snel bleek dat digitale simulaties slechts het startpunt waren. De werkelijkheid van toleranties, bewegende delen en mechanische betrouwbaarheid vraagt om constante iteratie.
Het pop-up mechanisme dat ze ontwikkelden, bestaat uit servomotoren die een klepje omhoog laten draaien wanneer het licht wordt geactiveerd. Limit switches zorgen ervoor dat de beweging op het juiste moment stopt – te ver en het systeem beschadigt zichzelf, te vroeg en de lampen blijven half verborgen. Elk onderdeel is 3D-geprint of op maat gemaakt, omdat er geen bestaande componenten zijn die dit probleem oplossen. De servomotoren moeten krachtig genoeg zijn om het gewicht van de klepjes en lampen te bewegen, maar compact genoeg om in de beperkte ruimte van het voorfront te passen zonder de rijeigenschappen of het zwaartepunt van de motor te beïnvloeden.
Foto’s: Facebook | Adrenaliner Design
Het bericht ‘Bassie en Adriaan’-koplampen op een motorfiets? Deze Poolse Honda NX650 Dominator brengt de jaren ’90 terug verscheen eerst op Motor.NL.